Son zamanlarda sıkça gündeme gelen konulardan biri güvenli internet kullanımıdır. Çocukların sanal ortamda oynanan oyunların dünyasına dahil olmaları ile ebeveynlerinin bu dünyayı takip etmesi için birtakım yollar izlemeleri gerekmektedir. Güvenli internet kullanımı, ebeveynlerin sonsuz bir bilgi kaynağı olan interneti kısıtlayarak çocuklarına daha güvenli bir ortam oluşturmaları için oldukça elverişlidir.
Konu ile alakalı olarak TÜİK’in “Bilişim ve Teknolojileri Kullanımı” altında çocukların internet kullanım oranlarına erişilmiştir. Ayrıca Türkiye ve Avrupa’yı karşılaştıran EU-Kids projesi kapsamında yürütülen bir çalışma üzerinden elde edilen veriler bu yazıda kullanılacaktır. Çalışmada Türkiye özelinde 9-16 yaş arasında bulunan 1.018 çocuk ve bir ebeveyni ile görüşmeler yapılmış, Avrupa çapında ise 23 ülkeden 23.000 çocuk ve bir ebeveyni çalışmaya dahil olmuştur. Çalışmada elde edilen bulgular çocukların internet kullanım becerilerinin yeterli olmadığı ve birçok farklı risklere internet dolayısıyla maruz kaldıkları sonucuna varılmıştır (Karakuş vd., 2014).
Şekilde yaş gruplarına göre erkek çocukların düzenli internet kullanım sıklığı 2013 ve 2021 yılları üzerinden verilmiştir. Düzenli internet kullanımı, hemen her gün veya haftada en az bir defa internet kullananların toplamına tekabül etmektedir. Buna göre 2013 yılında 6-15 yaş grubu yüzde 92,8 iken 2021 yılında bu oran yüzde 98,9 olmuştur. 6-10 yaş grubu 2013 yılında yüzde 92 iken 2021 yılında yüzde 99,2 ile diğer yaş grupları arasında da interneti en yüksek oranda kullanan yaş grubu olmuştur. 11-15 yaş grubuna ait oran 2013 yılında yüzde 93,2 iken 2021 yılında yüzde 98,6 olmuştur. Sonuç olarak erkek çocuklarının düzenli internet kullanımı genel olarak 2013 yılından 2021 yılına gelindiğinde artmıştır.
Kız çocuklarının yaş gruplarına göre düzenli internet kullanım sıklığı da 2013 ve 2021 yılları üzerinden verilmiştir. 6-15 yaş grubuna ait oran 2013 yılında yüzde 90,7 iken 2021 yılında yüzde 98,4 olmuştur. 6-10 yaş grubunun oranı 2013 yılında yüzde 91,6 iken 2021 yılına gelindiğinde bu oran yüzde 97,6 olmuştur. 2013 yılında 11-15 yaş grubu yüzde 90,2 oranına sahipken 2021 yılında bu oran 99,1’e yükselmiştir. Buradan hareketle hemen her gün internet kullanan ve haftada en az bir defa internet kullanan çocukların oranı pandeminin etkisiyle de oldukça artmış ve yüzde 98 seviyelerine çıkmıştır.
Çocukların internet kullanım becerilerine dair veriler Avrupa ülkeleri ile kıyaslı bir şekilde paylaşılmıştır. Türkiye’de yüzde 43,8 oranıyla çocukların güvenli interneti nasıl kullanabileceğine dair bilgi sahibi olunduğu belirtilirken Avrupa’da ise bu oran daha yüksek bir farkındalığa işaret ederek yüzde 62,2 olarak belirlenmiştir. Güvenli internete dair bir başka veri ise “filtre seçeneklerinin nasıl değiştirileceğini biliyorum” seçeneğinden yorumlanabilir. Bu oranın Türkiye’de yüzde 16,9 olması ebeveynlerin ayarlamış olduğu internet filtresinin çocuklar tarafından değiştirilme olasılığının düşük olduğuna dair bir yorum yapmayı mümkün kılabilir.
Güvenli internet kullanılmasının zaruri olduğunu gösterir nitelikte bir grafik bulunmaktadır. Bu grafik, çocukların internet üzerinde maruz kaldıkları risklere değinmektedir. Görüldüğü üzere cinsel içerikli fotoğraftan rahatsız olma (yüzde 48,2) ve alınan cinsel içerikli fotoğraftan rahatsız olma (yüzde 38,5) olarak verilmiştir. Çocukların cinsel içerik barındıran fotoğraflara maruz kalmaları Avrupa’dan ziyade Türkiye’de en yüksek risklerden olmuştur.
Ebeveynlerin internet güvenliğine yönelik aldıkları tedbirlerin ele alındığı grafikte yaklaşık olarak yüzde 50 civarında ebeveynin çocuğuna interneti güvenli kullanmaya yönelik çeşitli tedbirler aldığı görülmektedir. Buradan hareketle ebeveynler güvenli internete dair yüksek oranda tedbir almaktadır gibi bir sonuç bizi yanılgıya götürebilir. Ebeveynlerin çocukların karşılaştığı risk oranları bu denli yüksek iken güvenli internet tedbirlerine yönelik iyimser bir tavırda olmaları da ebeveynlerin farkındalık seviyelerinin yüksek olmadığına delalet edebilir (Karakuş vd., 2014).
Kaynakça
Karakuş, T., Çağıltay, K., Kaşıkcı, D., Kurşun, E. ve Ogan, C. (2014). Türkiye ve Avrupa’daki çocukların internet alışkanlıkları ve güvenli internet kullanımı. Eğitim ve Bilim, 39(171).
Bu analizi paylaş