Doğa felaketleri beraberinde ciddi ekonomik kayıpları getirmektedir. Doğa felaketlerinin ortaya çıkardığı mali zararları telafi etmek nispeten zordur. Bu nedenle afet durumunda oluşacak tahribata yönelik önleyici uygulamalar hayati önemdedir. Meteoroloji ve jeoloji gibi bilimler tarafından doğal afetlerin öngörülmesi ve bu öngörü dahilinde afetlere karşı ne gibi önlemler alınabileceğine dair araştırmalar yürütülmektedir.
Dünya genelinde afetlerden kaynaklanan ekonomik kayıpların GSYİH içindeki payının on yıllık ortalamasına bakıldığında; yüzde 0,24 ile 1990-1999 arasının en yüksek dönem olduğu görülür. Bu payın en düşük olduğu dönem ise 0,09 ile 1970-1979 arasıdır. Doğal afet kaynaklı ekonomik kayıpların GSYİH içindeki payından da anlaşılacağı üzere teknolojinin ilerlediği günümüz dünyasında dahi doğal afet kaynaklı can ve mal kayıplarının azaldığını söylemek zordur.
Dünya üzerinde 31 çeşit doğa olayı olduğu bilinmektedir. Bu doğa olaylarının yaygınlık gösterdiği coğrafyalar da değişkenlik arz eder. Dolayısıyla en fazla ekonomik kayba sebebiyet veren ve en sık gerçekleşen doğa olaylarının yaygın olarak meydana geldiği coğrafyalar can ve mal kaybı bakımından bu felaketlerden daha fazla etkilenmektedir. Doğa felaketlerinin sebep olduğu ekonomik kayıpların kıta bazında dağılımına bakıldığında; sırasıyla Amerika ve Asya ilk sıralarda yer alır. Asya kıtası iklim özellikleri ve coğrafi koşulları sebebiyle çeşitli doğa olaylarının sıklıkla yaşandığı bir bölgedir. Amerika kıtası da benzer bir özelliğe sahiptir. 2021 yılında toplam maliyeti 112,5 milyar dolar olan ve ekonomik açıdan en maliyetli iki afetten biri Amerika kıtasında meydana gelmiştir (EM-DAT, 2021).
Doğa felaketinin türüne göre ekonomik olarak en fazla kayba sebebiyet veren doğa olaylarına bakıldığında fırtına, sel ve depremin ilk sıralarda yer aldığı görülür. 2001-2020 yıllarının ortalaması söz konusu olduğunda fırtına, sel ve depremin en yıkıcı ekonomik etkilere sahip olduğu açıktır ancak 2021 yılında bunların yanı sıra kuraklık da ekonomik açıdan en maliyetli doğa olaylarının arasında yer almıştır. Son zamanlarda sıkça tartışma konusu olan küresel ısınmanın etkileri burada rahatlıkla görülebilir. 2021 yılında en fazla ekonomik kayba sebebiyet veren on doğa olayına baktığımızda; çoğunun Amerika ve Asya kıtasında gerçekleştiği görülür. Amerika Birleşik Devletleri’nde meydana gelen kasırga 65 milyon dolarla 2021 yılının en fazla ekonomik kayıp yaşatan doğa olayı olmuştur. Bunu 40 milyon dolarla Almanya’da meydana gelen sel ve 30 milyon dolar ile yine Amerika’da meydana gelen kar fırtınası takip etmiştir.
| Ülke | Doğa Olayı | Ekonomik Kayıp |
| Amerika | Kasırga | 65 Milyon $ |
| Almanya | Sel | 40 Milyon $ |
| Amerika | Kar Fırtınası | 30 Milyon $ |
| Çin | Sel | 16.5 Milyon $ |
| Amerika | Kuraklık | 9 Milyon $ |
| Japonya | Deprem | 7.7 Milyon $ |
| Fransa | Soğuk Hava Dalgası | 5.6 Milyon $ |
| Amerika | Kasırga | 5.3 Milyon $ |
| Amerika | Orman Yangını | 3.3 Milyon $ |
| Çin | Kuraklık | 3.1 Milyon $ |
| Amerika | Fırtına | 3.1 Milyon $ |
| Hindistan | Sel | 3.1 Milyon $ |
Sonuç olarak, önlenmesi mümkün olmayan ve ciddi can ve mal kaybına sebebiyet veren doğa olayları farklı coğrafyalarda farklı etkilerle meydana gelmektedir. Doğa felaketinin türüne ve şiddetine, meydana geldiği coğrafyanın yapısına bağlı olarak bu kayıplar değişkenlik göstermektedir.
Kaynakça:
EM-DAT (2021). Disasters in Numbers. 28 Aralık 2021 tarihinde https://www.emdat.be/publications adresinden erişildi.
28 Aralık 2022 tarihinde https://ourworldindata.org/natural-disasters adresinden erişildi.
Not: Bu analiz yazısı EM-DAT tarafından yayınlanan Disasters in Numbers 2021 başlıklı rapordan hareketle Hanife Kalkan tarafından kaleme alınmıştır.
Bu analizi paylaş