Eğitimin her kademesinde öğrencilerin psikolojik açıdan desteklenmesi, onların eğitim hayatından aldıkları verimi artırmada hayati bir öneme sahiptir. Özellikle eğitsel rehberlik, öğrencilere uygun eğitim planlaması yaparak onların kişisel, sosyal, eğitsel ve mesleki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kendilerine uygun olan yetenek ve ilgi alanına göre tercihler yapmalarını sağlar (Seven ve Engin, 2012). Dolayısıyla psikolojik danışmanlar öğrencilerin psikolojik desteklerini sağlamak adına okullarda ve rehberlik ve araştırma merkezlerinde görev yapmaktadır.
Okullardaki psikolojik danışmanların sayılarına dair Millî Eğitim Bakanlığı veri paylaşmadığı için sadece Rehberlik ve Araştırma Merkezleri (RAM) sayılarını kullanarak grafikler hazırlanmıştır. Dolayısıyla bölgesel ve Türkiye’nin geneli olarak okullarda ne kadar psikolojik danışman bulunduğuna dair bir çıkarım maalesef yapılamamaktadır. Eğitimin son kademelerinden olan yükseköğretimde psikolojik desteğe dair 2019 yılında YÖK iş birliği ile “Gençlik Ruh Sağlığı” çalıştayı yapılmıştır. Burada yükseköğretim seviyesinde bulunan öğrencilerin de rehberlik ve psikolojik danışmanlık hizmetine ciddi seviyede ihtiyaç duydukları ortaya konmuştur. Boğaziçi Üniversitesi deneyimi incelendiğinde öğrencilerin sorunlarının kaygı bozukluğu, depresyon, madde ve alkol bağımlılığı, ilişki bağımlılığı, psikolojik şiddet uygulama, taciz ve benzer hareketlere maruz kalma ve intihar eğilimi olduğu görülmüştür (YÖK, 2019, s. 14). Aynı zamanda gençlerle yapılan çalışmalar sonucunda sorunlar işsizlik, eğitim ve madde kullanımı şeklinde gruplandırılmıştır (YÖK, 2019, s. 33).
RAM merkezlerinin kurum ve derslik sayılarına göre rehberlik ve araştırma merkezlerinin sayılarında her yıl artış olduğu görülmektedir. Derslik sayılarına baktığımızda ise dengesiz bir dağılım mevcuttur. Kurum sayısındaki artışa paralel olarak derslik sayısında da bir artış beklenmesine rağmen normalde 180-200 civarında seyreden derslik sayısı belirli yıllarda 50-70 seviyelerine düşmüştür.
RAM’a katılım gösteren kursiyer/katılımcı sayıları verilmiştir. Genel olarak toplam sayıda düzenli bir artış görülmektedir ancak 2020/2021 yılında bir önceki yıla göre yüzde 53 oranında bir düşüş görülmüştür. Bunu pandemi döneminin RAM’a katılımı etkilemesi olarak da yorumlamak mümkündür. Kadın erkek dağılımı göz önünde bulundurulduğunda ise her yılda erkek katılımcıların kadınlardan daha fazla olduğu görülmektedir. Şekilde RAM’da görev yapan öğretmen sayıları verilmiştir. Öğretmen sayısında da genel olarak artış görülmektedir. Kursiyer sayısı ile aynı şekilde her sene erkek öğretmen sayısı kadın öğretmen sayısından fazla olmuştur.
RAM ile ilgili genel verileri paylaştıktan sonra bu merkezlerin kapasitesi, eğitim gören öğrencilerin bu merkezlere yönlendirilmesine dair detaylı bir veri bulunmadığından dolayı sayısal veriler kullanılarak tespit yapılamamaktadır. Özellikle MEB örgün eğitim istatistiklerinde psikolojik danışmanların hangi bölgelerde ve ne kadar sayıda görev yaptığına dair istatistiklerin paylaşılmıyor olması okul başına düşen psikolojik danışman sayısına ulaşmamızı engellemektedir.
Aynı zamanda norm kadro ile psikolojik danışmanların her kademede öğrencilerin sayılarına bağlı olarak kadro açılmaktadır. Buna göre anaokulları dışında ilkokullarda 300, ortaokul ve imam hatip okullarında 150 ve daha fazlası için 1, ortaöğretim kurumlarından öğrenci sayısı 150 ve daha fazlası olanların her birine 1 rehberlik alan öğretmeni kadrosu verilmektedir (Türk Eğitim Sen, 2018). Bu sayıların bir altına düşüldüğünde bu kadro iptal edilmekte ve okuldaki rehber öğretmenlerine iş yükü teşkil etmektedir. Ayrıca imkanları kısıtlı ve sorunları olan öğrencilerin tek şansları okuldaki psikolojik destek birimi olabilmektedir. Bu yüzden okullardaki psikolojik danışmanlık ve rehberlik birimini etkili ve verimli hale getirerek desteklemek gerekmektedir.
Kaynakça
Seven, M. A. ve Engin, A. O. (2012). Eğitimde rehberliğin önemi. EKEV Akademi Dergisi, 16(51), 247-259. 31 Kasım 2021 tarihinde https://www.acarindex.com/dosyalar/makale/acarindex-1423877893.pdf adresinden erişildi.
Türk Eğitim Sen. (2018). Rehberlik alan öğretmeni norm kadroları nasıl belirlenir?. 31 Kasım 2021 tarihinde https://www.turkegitimsen.org.tr/icerik_goster.php?Id=12325 adresinden erişildi.
Yükseköğretim Kurulu (YÖK). (2019). Gençlik ruh sağlığı çalıştayı. 02 Aralık 2021 tarihinde https://www.yok.gov.tr/Documents/Yayinlar/Yayinlarimiz/2019/genclik_ruh_sagligi_raporu.pdf adresinden erişildi.
Bu analizi paylaş