Türkiye’de Geçici Koruma Altında (GKA) bütün eğitim kademelerinde eğitim gören birçok mülteci bulunmaktadır. Psikolojik travma yaşayan ve ülkelerinde eğitimlerine devam edemeyen Suriyeli çocuk ve ergenler olumsuz durumlar karşısında daha savunmasız olabilmektedir (UNICEF, 2019). Özellikle savunmasız kalan çocuk ve gençlerin dışlanma, ayrımcılık, çocuk yaşta evlilik, ekonomik sömürü ve cinsel istismar gibi risklerle karşı kaşıya kaldığı bilinmektedir (UNICEF, 2019).
Ayrıca eğitimlerinden geri kalan geçici koruma altında olan Suriyeli gençlerin eğitim hayatlarına dönmeleri gittikçe zorlaşmaktadır (UNICEF, 2019). Kendi ülkelerinden çıkmak zorunda kalan ve tamamen farklı bir dil ve ülkeye uyum sağlamak zorunda kalan bu insanlar hem farklı bir ülkede hem de farklı bir dilde eğitim verilen okulda eğitim hayatlarına devam etmektedir. Türkiye’ye göç eden bu insanların Türkiye’nin farklı illerinde farklı nüfus dağılımları mevcuttur. Burada Türkiye’de yaşayan Suriyelilerin eğitim durumları önem arz etmektedir. Bu yazıda T.C. İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Başkanlığından ve MEB’den elde edilen veriler kullanılmıştır.
Grafikte 2022 yılına ait geçici koruma altındaki Suriyelilerin yüksek nüfus barındırdığı iller verilmiştir. Buna göre 830.865 adet Suriyelinin diğer başlığında en yüksek sayı ile bulunduğu görülmektedir. Bunu takiben İstanbul’da 544.296, Gaziantep’te 463.387, Hatay’da 430.639 ve Şanlıurfa’da 427.191 adet Suriyelinin baskın nüfus olarak yaşadığı görülmektedir. Grafikte verilen illerde en az nüfusa sahip olan il, Kilis olmaktadır. 2021 yılına ait verilerden oluşturulan okul çağında geçici koruma altında bulunan Suriyeliler ile ilgili grafiğe baktığımızda 2014/15 yılından itibaren bir artış mevcuttur. 2014-15 yılından 2019-2020 yılına gelindiğinde bu artış oranı yüzde 43’tür. Sonuç olarak, 5-17 yaş aralığında Türkiye’de bulunan geçici koruma altındaki nüfus sürekli artış göstermektedir. Ayrıca 2019-2020 yılında ülkemizde 1.082.172 adet Suriyeli genç bulunmaktadır.
Nüfus dağılımına yaş ve cinsiyet üzerinden bakacak olursak en fazla nüfusun 5-9 yaş aralığında olduğu görülmektedir. Daha sonra 0-4 yaş grubu, 10-14 ve en az 15-18 yaş grubu şeklinde sıralama yapılmaktadır. Cinsiyet dağılımını göz önünde bulundurulduğunda ise erkeklerin kadınlardan sayıca daha fazla olduğu görülmektedir. Genel olarak yaş ilerledikçe geçici koruma kapsamında bulunan Suriyelilerin sayısı azalma eğilimindedir.
Müstakil olarak yaşlara bakıldığında en fazla 5 ve 7 yaşlarında geçici koruma altında bulunan Suriyeli olduğu görülmektedir. Yaş büyüdükçe sayının azaldığı genel olarak söylenebilir ancak 17 yaşında bulunan Suriyeliler 16 yaşında olan Suriyelilere göre yaklaşık 5 bin daha fazladır. Suriyeli genç nüfusun eğitim öğretime dahil olma durumu şekilde verilmiştir. Bu grafiğe göre Suriyeli öğrenci sayısı 2014-15’ten itibaren sürekli bir artış göstermektedir. 2014-15 yılında ise 230.000’dir. Bu sayı 2019-20 yılında 2 kat artarak 684.919 sayısına ulaşmıştır. Burada okul çağında bulunan nüfus ile eğitime erişebilen öğrenci sayısı karşılaştırıldığında okul çağında bulunan geçici koruma altındaki çocukların neredeyse yarısının eğitim ve öğretimden yararlanabildikleri görülmektedir.
Nihai olarak Türkiye’de geçici koruma altında bulunan Suriyeli sayısı her yıl artmaktadır. Ancak eğitim gören Suriyeli sayısı Türkiye’de bulunan ve okul çağında olan Suriyeli sayısından azdır. Grafiklerden hareketle okulda öğrenci olması gereken yaklaşık 400.000 Suriyelinin okullarda eğitim görmediği ortaya konabilir. Kayıt altında olmayan nüfus da düşünüldüğünde bu sayının çok daha yukarıya çıkacağı tahmin edilebilir. Dolayısıyla gerekli imkanlar dahilinde en temel ihtiyaç olan eğitim ihtiyacı olabildiğince çabuk giderilmelidir.
Kaynakça
UNICEF. (2019). Türkiye’de geçici koruma altındaki çocukların eğitimine ilişkin istatistik raporu. 25 Aralık 2021 tarihinde https://www.unicef.org/turkey/media/10711/file/Geçici%20kor uma%20altındaki%20çocukların%20eğitim%20istatistikleri.pdf adresinden erişildi.
T.C. İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Başkanlığı. (t.y). Güncel veriler. 31 Mayıs 2022 tarihinde https://www.goc.gov.tr/gecici-koruma5638 adresinden erişildi.
T.C. İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Başkanlığı. (t.y). Güncel veriler. 26 Aralık 2021 tarihinde https://www.goc.gov.tr/gecici-koruma5638 adresinden erişildi.
T.C. Milli Eğitim Bakanlığı. (2020, Ocak). Ocak 2020 Bülteni [İnternet bülteni]. 26 Aralık 2021 tarihinde https://hbogm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2020_01/27110237_ OCAK_2020internet_BulteniSunu.pdf adresinden erişildi.
Bu analizi paylaş