Türkiye’de ortaöğretim düzeyinde birbirinden farklı eğitim kurumları bulunur. Mesleki ve teknik liseler bu kurumlardan biri olup meslek temelli bir eğitim verir. Türkiye’de son yıllarda devlet tarafından meslek liselerine ve mesleki eğitime ağırlık verildiği görülür. Meslek liselerine yönelik çalışmalar önemli bir devlet politikası haline gelmiş, bu konuda çeşitli protokoller hayata geçirilmiştir.
2013-2014 öğretim yılından 2021-2022 öğretim yılına kadar meslek lisesi sayısında önemli bir değişiklik yaşanmamıştır. Dokuz yıllık dönemde meslek lisesi sayısı yalnızca yüzde 5 gibi ufak bir oranda yükselmiştir. Bahsedilen yıllarda meslek lisesine giden öğrenci sayısı da durağan bir tablo çizmiştir. Buna ek olarak, dokuz yıllık sürecin sonunda 2021-2022 yılındaki öğrenci sayısının da 2013-2014 yılındaki öğrenci sayısına kıyasla yalnızca yüzde 5 oranında yükseldiği görülür. Meslek okullarının sayısında ise 2 binlik bir azalma yaşanmış ve 2021 yılında meslek okulu sayısı 4,35 bin olmuştur. Dolayısıyla ortaöğretimde meslek liselerine yönelik bir talep artışı olmadığı söylenebilir.
Son 10 yıllık dönemde dikkat çeken bir diğer unsur da meslek liselerindeki cinsiyet dağılımıdır. 2012-2013 ile 2017-2018 öğretim yılları arasında erkek ve kadın öğrenci sayıları arasındaki fark değişmezken 2018-2019 öğretim yılı itibariyle meslek lisesindeki kadın öğrenci sayısının giderek azaldığı dikkat çekmiştir. 2012-2013 öğretim yılında erkeklerin oranı yüzde 57, kadınların oranı yüzde 43 olurken 2021-2022 öğretim yılında erkeklerin oranı neredeyse yüzde 64’e yükselmiş, kadınların oranı da yüzde 36’ya gerilemiştir. Meslek edindirmeye yönelik eğitim veren bu kurumlarda eğitim alan öğrenciler arasında cinsiyet dağılımının değişmesi manidardır; erkeklerin kariyer tercihlerinde meslek odaklı oldukları anlaşılır.
Son yıllarda hükümet politikalarının bir sonucu olarak meslek liselerine ilişkin düzenlemelerin artmış olduğu bir gerçektir. Bu politikalar kapsamında 2019-2020 öğretim yılı meslek liseleri için fikrî mülkiyet yılı ilan edilmiştir. Bu doğrultuda 2020 yılında mesleki eğitim altyapısının güçlendirilmesi için çalışmalar yapmak adına 21 ilde toplam 40 Ar-Ge merkezi kurulmuştur. Türkiye Futbol Federasyonu ile yapılan işbirliğiyle hakemlik eğitimi vermek üzere TFF Hakem Lisesi kurulmuştur. Buna ek olarak, Bursa’da da otomotiv sektörünün ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla Bursa Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi’nde Elektrikli Araçlar Dalı açılmıştır.
Yine bu bağlamda Millî Eğitim Bakanlığı ile İstanbul ve Marmara, Ege, Akdeniz, Karadeniz Bölgeleri (İMEAK) Deniz Ticaret Odası arasında Mesleki Eğitim İşbirliği Protokolüne göre denizcilik endüstrisi için nitelikli insan kaynağının yetiştirilmesi ve ayrıca uluslararası denizcilik sahasında istihdam edilecek öğrenciler yetiştirilmesi hedeflenmiştir. Protokol İstanbul Beşiktaş Ziya Kalkavan Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, İstanbul Pendik Barbaros Hayrettin Paşa Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, İzmir Çeşme Ulusoy Denizcilik Teknolojisi Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi ve Rize Hasan Kemal Yardımcı Mesleki ve Teknik Anadolu Liselerini kapsamıştır.
Meslek liselerine giden öğrencilerin tercih ettikleri alanlar da iş piyasasına girmek açısından önem taşır. MEB Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü tarafından yayınlanan Türkiye Geneli Meslek Öğrencisi İstatistiklerindeki en güncel verilere göre öğrenciler tarafından en çok tercih edilen Meslek alanı elektronik-elektrik teknolojisi alanı olmuştur. Bilişim teknolojileri, sağlık hizmetleri ve çocuk gelişimi ise bu sırayı takip etmiştir. Buradan hareketle, öğrencilerin daha çok ara elemana ihtiyaç duyulan meslek alanlarına yöneldiği anlaşılır.
Bu analizi paylaş