Sayılarla Türkiye’de Sinema Sektörü

Türkiye’deki sinema sektörünün veriler ışığında incelenmesi, sektörün gelişimini ve yerli ve yabancı piyasa dağılımını somut olarak sunması açısından önemlidir. Salgın dönemi dahil edilmediğinde son on beş yılda yerli sinema sektörünün önemli yol kat ettiği ve olumlu bir seviyeye ulaştığı görülmektedir. Yerli sinemanın güçlenme nedenleri olarak ekonomik büyüme, genç sinemacıların nitelikli yapımlar ortaya çıkarması, kanunlar doğrultusunda yerli sinemanın teşvik edilmesi ve sinema sektöründe başarılı bir kurumsallaşmanın yaşanması sayılabilir. Ancak 2020 ve 2021 yıllarını da dahil ederek tabloya bakıldığında küresel ve yerel çapta etkili olan salgının sinema sektörü üzerinde oldukça etkili olduğu görülmektedir.  

Yıllık hasılatların verildiği grafikte 2019 yılına kadar sürekli artış gösteren ve 980 milyon TL’ye ulaşan hasılat, 2020 yılında 299 milyon TL’ye düşerek yüzde 69,5 oranında azalmıştır. 2021 yılında da bu sayı 285 milyon TL’ye düşmüştür. 2019 yılına kadar olan artış, yapılan düzenleme ile birlikte bilet fiyatlarının diğer promosyonlardan ayrılmasının olumlu etkisi olarak yorumlanabilir. 2020 ve sonrası ise, salgın nedeni ile sinema salonlarının kapanmasının maddi kaybını göz önüne sermektedir. 

Yerli ve yabancı film seyirci sayılarını gösteren grafik incelendiğinde, ilk kez 2008 yılında yerli film seyirci sayısının yabancı film seyirci sayısını geçtiği görülmüştür. 2012 yılından itibaren yerli film seyirci sayısı 2021 yılına kadar yabancı film seyirci sayısının istikrarlı bir şekilde üzerinde seyretmiştir. 2005 yılında yabancı yapımların 11 milyonu geçen seyirci sayısıyla, sektördeki en büyük payı aldığı görülür. 2019 yılına gelindiğinde ise 32 milyon seyirci yerli filmleri tercih ederken yabancı yapımlar piyasasının 24 milyon seyirciye ulaşabildiği görülmektedir. 

2020 ve 2021 yıllarına gelindiğinde salgının yerli ve yabancı seyirci sayısına doğrudan etkisi radikal bir şekilde düşen rakamlardan okunabilir. 2020 yılında 4 milyon yabancı film seyircisi 13,3 milyon yerli film seyircisi bulunmaktadır. 2021 yılında yabancı film seyirci sayısı 9 milyona çıkarken yerli film seyirci sayısı düşmeye devam ederek 3 milyon olmuştur. Burada salgın etkisiyle 2021 yılında yabancı film seyirci sayısındaki artıştan hareketle bir nebze iyileşme görülürken yerli filmlerin seyirci sayılarının düşmeye devam etmesi dikkate değerdir. 

Yerli ve yabancı yapımların piyasa paylarının verildiği grafikte 2010 yılından 2019 yılına kadar piyasa payları yüzde 40 ve 55 arasında dalgalı bir seyir izlemiştir. Bu dalgalanmanın çoğunlukla yerli piyasa lehine değişiklik göstermiştir. 2004 yılından beri devlet tarafından desteklenmekte olan yerli sinemanın yıllar içinde sayısının artmasına bağlı olarak, seyircinin tercihinin de Türk sinemasına kaydığı görülür. Yerli yapımların toplam seyirci içindeki payı bakımından Türkiye, Avrupa ülkeleri ile karşılaştırıldığında son sekiz yıldır zirvede yer almıştır. Böylece sektörde artan gelirin büyük payı yerli yapımlara gitmiştir. Piyasanın dengesiz dağıldığı iki yıl 2020 ve 2021 yıllarıdır. 2020 yılında yerli film piyasası yüzde 78,5 oranına sahipken yabancı film piyasası yüzde 21,5 oranındadır. 2021 yılında ise tam tersi bir şekilde yerli film piyasa payı oranı yüzde 19,3 iken yabancı film piyasa payı yüzde 80,7 olarak hesaplanmıştır. 

Sonuç olarak sinema sektöründe 2020 ve 2021 yılları hariç son on beş yılda yerli sinema yabancı sinemaya göre oldukça mesafe kat etmiş, nitelikli yapımların sayısının artması yerli film seyirci sayılarını da arttırmıştır. Ancak salgın dönemi hem yerli hem de yabancı yapımları derinden etkilemiştir.