Televizyon izleme eğilimleri; izleyen kitleye, programların yayın saatlerine, izleyicilerin eğitim düzeylerine, yaşadıkları bölgelere ve beğenilerine göre değişiklik göstermektedir. TV izleme alışkanlıklarının çeşitli değişkenlerle incelenmesi, yayınların belirlenmesi ve hazırlanmasında etkili olmaktadır. Ancak televizyon izleme alışkanlarında birtakım değişiklikler meydana gelmiştir. Video akış platformlarının yaygınlaşması, sıradan TV izleme alışkanlıklarını değiştirmiştir. Beğeniye göre anlık seçim yapabilme ve kesintisiz o anda izleme olanakları, video akış platformlarının tercih edilirliğini artırmıştır. Türkiye’de hizmet veren yerli ve yabancı birçok video akış platformu bulunmaktadır. Başlarda sık tercih edilmese de özellikle gençler arasında giderek yaygınlaşmaktadır. İzleyicilerin anlık kendi seçimlerinde olan bu platformlar, TV yayıncılığı karşısında giderek yükselmektedir.
Türkiye’de hizmet veren video akış platformlarının kullanım oranları her geçen gün artmaktadır. Hizmete dâhil olan yeni müşteriler, kaliteli içeriğe oldukça dikkat etmektedir. 2020 yılı verilerine göre, BluTv yerli bir dizi ve film platformu olarak yüzde 44’lük kullanım oranıyla en çok tercih edilen video akış platformu olmuştur. Netflix yüzde 25 kullanım oranıyla ikinci sırada yer almıştır. Üçüncü sıradaki Amazon Prime’ın kullanım oranı yüzde 18’dir. Hizmet veren diğer video akış platformlarının kullanım oranı ise yüzde 13’tür. 2018’ de ilk beşte yer alan Bein Connect, Turkcell TV gibi platformlar ciddi oranda kullanıcı kaybetmiştir.
Yurt içi TV abone sayıları incelendiğinde, Digitürk 2018 ve 2019 yılının en fazla tercih edilen dijital platformudur. 2018 yılında 2 milyon 536 bin aboneye sahiptir. Ancak 2019 yılında bir önceki yıla göre yüzde 4,1 oranında bir kayıp yaşayarak abone sayısını 2 milyon 431 bine düşürmüştür. 2018 yılında D-Smart, 947 bin 860 aboneye sahiptir. 2019 yılında 969 bin 638 abone sayısı ile nispi bir artış göstermiştir. Ancak Digitürk ve D-Smart’ın 2013 ve 2014 yıllarındaki abone sayıları azalarak 2019 yılındaki rakamlar ortaya çıkmıştır. Bu durum alternatif platformlarının tercih edilmesinin de göstergesi niteliğindedir. Tivibu’nun abone sayısı 2018 ve 2019 yıllarında Digitürk ve D-Smart’ın gerisinde kalmıştır. 2018 yılında 783 bin 485 abone sayısına sahiptir. Ancak 2019 yılında bir önceki yıla göre yüzde 18 oranında bir artış göstererek abone sayısını 925 bin 456’ya çıkarmış ve D-Smart’ın abone sayısına oldukça yaklaşmıştır.
Rating oranları, reklam ve bundan elde edilecek gelir açısından oldukça önemlidir. Hangi platformda yayınlandığı fark etmeksizin her projenin rating oranı önemsenmekte ve düşük ratinge sahip projelerin yayın hayatına son verilmektedir. TV kanalları rating oranlarına baktığımızda, 2012 yılında yüzde 16,83 olan oran, 2013 yılında yüzde 16,69’a düşmüştür. 2016 yılına kadar dalgalanmalar yaşayarak 2016 yılında TV kanalları rating oranı yüzde 16,97 olmuştur. 2019 yılına kadar tekrar dalgalanmalar meydana gelmiştir. 2020 yılında bir önceki yıla göre artış göstererek TV kanalları rating oranı yüzde 18,97 olmuştur. Ancak tüm dünyayı etkisi altına alan salgın nedeniyle birçok ülkede olağanüstü hâl sebebiyle evde kalma sürelerinin artması bu yükselişte etkili olmuştur. Nitekim salgından hemen önceki veriler, TV izleme sürelerinin ve rating oranlarının düşük olduğunu göstermektedir.
Türkiye’de TV izleme süresi, RTÜK’den elde edilen “Türkiye’de Televizyon İzleme Alışkanlıkları” verilerine göre, 2006 yılından beri sürekli azalmıştır. Yaşadığımız salgın gibi olağanüstü durumlar zaman zaman TV izleme oranını yükseltmiş olsa da bunun kalıcı bir durum olmadığını düşünmek mümkündür. Sosyal medya ve video akış platformları TV programlarına karşı ciddi bir ayrıcalık elde etmektedir. Çünkü kişiye anlık seçim yapabilme olanağı tanımaktadır. Geldiğimiz noktada bazı operatörler de video akış alanına yatırım yapmaktadır. Çünkü dünya pazarındaki değerleri her geçen artmaktadır. Türkiye’de yerli dizi ve film platformu olan BluTV’nin ciddi bir kullanıcı oranına erişmesi ve dijital dizi sektörüne farklı bölgelerde yatırım yapması oldukça önemli bir gelişmedir. Dolayısıyla dijitalleşen gelecekte TV yayıncılığı alanında stratejiler geliştirmek yerine video akış platformlarına sunucu desteği sağlamak ve yatırım yapmak dünya pazarında daha fazla pay elde etmemizi sağlama potansiyeli taşımaktadır.
Bu analizi paylaş