Çocuk sağlığı önemli bir gelişmişlik göstergesidir. Genetiğin yanı sıra çocuk sağlığını etkileyen önemli bir faktör de çocukların beslenme alışkanlıklarıdır. TÜİK ve UNICEF Türkiye işbirliğiyle gerçekleştirilen Türkiye Çocuk Araştırması Türkiye’deki çocuk refahıyla ilgili sorunları tespit etmek ve çocuk nüfusun ihtiyaçları doğrultusunda politika belirlemek noktasında önemli veriler sunar. Araştırma kapsamında 14 bin 705 çocukla ilgili bilgi bakım verenlerinden elde edilirken, 4 bin 72 çocuğa ayrı bir soru formu uygulanmıştır. Çocuk sağlığı beslenme alışkanlıkları, temizlik alışkanlıkları ve çocuklar arasında yaygın hastalıklar üzerinden okunabilir. Beslenme alışkanlıkları yaş grubuna, gelir düzeyine ve toplum içerisinde yerleşmiş yemek kültürüne göre değişiklik gösterir.
Gelişim çağında olan çocukların beslenme alışkanlıkları çocuk sağlığını önemli oranda etkiler. 6 aylık ve üzeri yaşlardaki genellikle ekmek gibi unlu mamüller veya makarna gibi tahıllardan oluşan karbonhidratları tüketen çocukların oranı %62,4’tür. Bunun yanı sıra, çocukların yarıdan fazlası hayvan sütünden yapılan besinleri, %50,5’i de meyveleri günlük olarak tüketebilirken, sebze tüketen çocuk oranının %33’e kadar gerilediği tespit edilmiştir. Önemli bir besin grubu olan et, tavuk, balık ürünlerini günlük olarak tüketen çocuk oranı ise %12,7’dir. Kola veya şeker içeren diğer alkolsüz içecekleri tüketen çocukların oranı %15,1; cips ve kraker gibi atıştırmalıkları tüketen çocuk oranı ise %21,4’tür.
Her iki çocuktan birinin hayvansal gıdaları ve meyveleri tüketememesi yeterli gıdaya ulaşımda sorun yaşandığını gösterir. Üstelik yaş düzeyi arttıkça meyve ve sebze tüketen çocuk oranı azalmış, tatlı, cips ve kraker, kola veya şeker içeren alkolsüz içecekler tüketen çocuk oranı yükselmiştir. 2-4 yaş grubundaki çocuklar arasında ani bir şekilde tatlı tüketiminin yükseldiği tespit edilmiştir. Bununla birlikte, her gün sağlıksız atıştırmalıklardan en az birini tüketen çocuk oranının da %15 ile %30 oranında değişmesi Türkiye’de çocukların beslenme alışkanlıklarıyla ilgili sorunların olduğunu gösterir niteliktedir. 10 yaşından önce sağlıksız abur cuburların bu denli yüksek tüketimi ebeveynlerin de konuyla ilgili gerekli dikkate sahip olmadığını gösterir.
Çocukların besin tüketim alışkanlıklarında gelir düzeyinin de önemli derecede etkili olduğu; ancak beslenme alışkanlıklarının büyük oranda aynı kaldığı görülür. Gelir düzeyi yüksek çocukların sağlıklı gıdalara daha çok ulaşabilmesinin yanı sıra sağlıksız gıdalara da aynı oranda erişebildikleri tespit edilmiştir. Gelir düzeyine göre besin tüketimi özellikle et, tavuk, balık ile sebze ve meyve besin grupları arasında farklılaşmıştır. Yüksek gelir düzeyine sahip çocukların %19,7’si et, tavuk, balık besin grubunu tüketebilirken, gelir düzeyi düşük olan çocukların yalnızca %8,2’si bu besin grubuyla her gün beslenebilmiştir. Gelir düzeyi yüksek olan çocukların oranı gelir düzeyi düşük olanlara göre 2 kat daha yaygın bir şekilde et, tavuk ve balık tüketmektedir. Benzer bir tablo meyve ve sebze tüketen çocuklar arasında da ortaya çıkmıştır. Gelir düzeyi yüksek çocukların %63,6’sı her gün meyve yiyebiliyorken, gelir düzeyi düşük çocukların %40,3’ü her gün meyve yiyebilmiştir. Türkiye’de her yaş grubundan ve her gelir düzeyinden çocukların en çok ekmek veya makarna gibi tahıl içeren gıdaları tükettiği bir gerçektir. Çocukların tükettiği besinlerin genel görünümüne göre gelir düzeyi yüksek çocuklar sağlıklı besinlere daha çok ulaşabilmiştir.
Ülkemizde yetişkinler için obezite oranlarının yükseldiği, 2022 yılı itibariyle her beş kişiden birinin obezite olduğu tespit edilmiştir (TÜİK, 2023). Buna binaen Türkiye’de beslenme alışkanlıklarında genel bir değişimin olduğu söylenebilir. Bahsedilen alışkanlıkların çocukların günlük besin tüketimine de yansıdığı görülmüştür. Sağlıklı beslenme alışkanlıkları bakımından çocukların beslenme karnesi iyi bir not ortalamasına sahip değildir. Bu değerlendirmenin daha sağlıklı bir şekilde yapılması için çocukların vücut kitle endeksini gösteren verilerin paylaşılması önem arz ediyor. Bunun yanı sıra, beslenme alışkanlıklarıyla ilgili bölgesel farklılıkların da tespit edilmesi sosyal politikaların yerinde üretimi için elzemdir.
Kaynak
TÜİK. (2023). Türkiye Sağlık Araştırması, 2022. Erişildi: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Turkiye-Saglik-Arastirmasi-2022-49747
Not: Bu analiz yazısı TODAM Araştırmacısı Şüheda Nur Uzuntaş tarafından kaleme alınmıştır.
Bu analizi paylaş