Türkiye’de depremler can ve mal kaybı bakımından ilk sıralarda yer alan afet türlerindendir. Doğal afetler sebebiyle meydana gelen ölümlerin yaklaşık yüzde 60’ı depremlerden kaynaklanmaktadır. Türkiye, coğrafi konumu itibariyle en etkin deprem kuşaklarından biri olan Akdeniz-Alp-Himalaya kuşağı üzerinde bulunmaktadır. Bu kuşak halihazırda dünyadaki depremlerin yaklaşık yüzde 20’sinin meydana geldiği aktif bir kuşaktır. Burada bulunması sebebiyle Türkiye’de de her beş yılda bir yıkıcı büyüklükte depremler meydana gelmektedir (AFAD, 2020).
Son on iki yıl içerisinde yıllara göre meydana gelen deprem sayılarına bakıldığında 35 bin 177 ile en fazla depremin gerçekleştiği yılın 2017 olduğu görülür. Deprem veya benzeri doğal afetlerin kesin olarak öngörülmesinin imkansız olması yıllar içerisinde meydana gelen doğal afet sayılarına dair anlamlı bir değerlendirme yapabilmeyi de güçleştirmektedir. Bu bakımdan son on iki yıl içerisinde meydana gelen depremlerin sayısındaki artış veya azalışı anlamlı bir değerlendirmeye tabi tutmak güçtür.
Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi Deprem Araştırma Enstitüsü şiddeti 3.0’dan küçük depremleri çok çok hafif (very minor) depremler olarak tanımlamakta ve bu depremlerin günde 1000-8000 aralığında gerçekleştiğini belirtmektedir. 6.0 ve 6.0’dan büyük depremler ise şiddetli ve çok şiddetli kategorilerinde değerlendirilmekte ve büyüklüklerine göre yılda gerçekleşme sayıları da değişmektedir. Örneğin 7 – 7.9 değer aralığındaki depremler çok şiddetli kategoride değerlendirilmekte ve yılda yaklaşık 18 defa gerçekleşebilmektedir (KRDAE, 2023). 2019 yılında meydana gelen depremlerin büyüklüklerine göre dağılımına bakıldığında 1.0 – 1.9 büyüklüğünde depremlerin çok sık yaşandığı görülür.
Meydana gelen depremlerin izlenmesi ve değerlendirilmesi onlara yönelik önlemler alınmasında önemli bir yere sahiptir. Bu bakımdan AFAD Deprem Dairesi bünyesinde yer alan Deprem İzleme ve Değerlendirme Merkezi Türkiye ve çevresinde meydana gelen depremleri izlemekte ve bunlara yönelik analizler sunmaktadır. Bu analizlerin yapılmasına olanak sunan ivmeölçer ve hızölçer istasyonları bulunmaktadır. Halihazırda 795 ivmeölçer ve 305 hızölçer olmak üzere toplamda 1100 istasyon bulunmaktadır. Son yıllarda sayıları ve çalışmaları artan bu istasyonların 2009-2019 yılları arasındaki sayıları grafikte görülebilir. 2009 yılında 271 olan ivmeölçer istasyonu sayısı 2019 yılında yaklaşık üç katı artarak 795’e ulaşmıştır. Hızölçer istasyonu sayısı ise 2009 yılında 162 iken 2019 yılına gelindiğinde yaklaşık iki kat artarak 305’e ulaşmıştır.
Kaynakça:
12 Ocak 2023 tarihinde http://www.koeri.boun.edu.tr/sismo/2/deprem-bilgileri/genel-bilgiler/# adresinden erişildi.
Not: Bu analiz yazısı AFAD’ın hazırladığı Afet Yönetimi Kapsamında 2019 Yılına Bakış ve Doğa Kaynaklı Olay İstatistikleri başlıklı rapordan hareketle Hanife Kalkan tarafından kaleme alınmıştır.
Bu analizi paylaş