Finansal teknoloji kelimelerinin birleşiminden meydana gelen “fintek”, genel olarak teknolojiyi finansın tüm alanlarına yaymayı hedefleyen yenilikçi uygulamaların tamamını içeren yeni bir sektör. Fintekin etkinlik gösterdiği alanlar arasında finans hizmetlerinin yenilenmesi, dijitalleşmesi, hızlanması ve pratik hale getirilmesi geliyor. Türkiye’de fintek ekosistemi 2010’lu yıllarla birlikte ortaya çıkmış, sektörle ilgili düzenlemelerle beraber 2019 itibariyle gelişme göstermeye başlamıştır. Son beş yıl fintek düzenlemelerinin yoğunluk kazandığı, sektörün gelişimine yönelik adımların atıldığı önemli bir periyoddur. 2019’da ödeme hizmetleriyle ilgili açık bankacılık düzenlemeleri gerçekleştirilmiş, 2020’de dijitalleşme artırılmış, 2021 ve sonrasında dijital ödeme sistemleriyle ilgili gelişmeler kaydedilmiştir.
Küreselleşme, dijitalleşme ve yapay zekâ gibi gelişmeler neticesinde dönüşen finans kurumları ve diğer ilgili şirketler fintek ekosistemini oluşturuyor. Fintek ekosistemine dahil olan bu gelişmeler arasında ATM’ler, POS cihazları, mobil ödeme, mobil uygulama üzerinden para transferleri, temassız ödeme opsiyonu, kripto para gibi inovasyonlar sayılabilir. Dijital bankacılık kapsamında mobil bankacılık hizmetleri geleneksel finans kurumlarının fintek dönüşümünü kapsarken, bu firmaların yanı sıra gelişmekte olan fintek girişimleri de bulunuyor. 2019-2024 yılları arasındaki periyodda mevcut fintek sayısı %41 oranında yükselmiştir. 2024’ün Nisan ayına ait verilere göre yıl içinde kurulan yeni fintek sayısı 1 iken, toplam mevcut fintek sayısı 838’dir. Bu şirketlerin 712’si aktif olarak hizmet vermeye devam etmektedir. Son verilere göre 2024’te mevcut fintek şirketlerinin büyük bir kısmını ödemelerle ilgili şirketler oluşturdu. 2018-2022 yıllarında dijital ve mobil ödemeler, kartlı ödemeler ve e-ticaret ödemeleri öne çıkan ilk beş şirket türü arasında ilk sırada yer alıyordu. 2024 yılında sayısı önemli oranda artan bankacılık teknolojileri şirketleri, 2023 yılında en çok girişimin yapıldığı şirketler olmuştur.
2010’lu yıllardaki yapılanma döneminin ardından 2018 ve 2019’da sektörde bir hareketlilik başlamıştır. 2020-2022 yıllarında pandeminin de etikisiyle artan dijitalleşme fintek sektörünün ilerlemesini sağlamıştır. Yatırım adedinde ve yatırım miktarında önemli bir artış gerçekleşmiş, 2022 de yatırım miktarı 91 milyon dolara ulaşmıştır. 2023 yılında yatırım miktarında önemli bir düşüş gerçekleşmiştir. Sektörel raporlara 2023 yılındaki duraksama global bir eğilimin parçası olmakla beraber yatırımcıların yatırım artırmak yerine mevcut portföylerini korumasıyla ilgilidir. 2024’te yatırım miktarı 111 milyon dolara yükselerek son yılların en yüksek yatırım tutarı gerçekleşmiştir. Bu artışta TÜBİTAK BIGG fonu tarafından yapılan 107 yatırım etkili olmuştur. 2024’ün ilk çeyreğinde yatırım miktarı bakımından Türkiye, Avrupa ülkeleri arasında ilk on sırada yer alıyor.
Fintek şirketinin yatırımcılara ve diğer alıcılara satılmasını ifade eden çıkış (exit), satın alma, birleşme veya halka arz yoluyla gerçekleşiyor. 2017-2024 yıllarında fintek sektöründe en yüksek çıkışın yakalandığı yıl 2019 olmuş, 250 milyon dolarlık hacimle 9 fintek şirketi çıkış yapmıştır. 2020-2024 arasında gerçekleşen çıkışlar ise toplamda 277 milyon dolarlık bir hacme sahip olurken, 2019 yılında yakalanan seviyeye tekrar çıkılamadığı görülmüştür. Yatırımlardaki yeniden yükselişe rağmen fintek çıkışlarında kayda değer bir artışın yaşanmaması girişimci motivasyonunu olumsuz yönde etkiliyor.
2023 yılı önceki yıllara göre fintek sektöründeki hacmin küreselde de düşüşe geçtiği bir yıl olmuştur. Mevcut ekonomik ortamın güvensizliği ve jeopolitik problemler nedeniyle yatırım hacminde bir daralma söz konusudur. Buna rağmen, Türkiye’de aktif fintek sayısı genel bir artış eğilimine sahip olmaya devam etmiş, sektörde yeni trendleri yakalamaya çalışmıştır. 2024’te Türkiye’de fintek yatırımları incelendiğinde fintek ekosisteminin gelişmeye devam ettiği söylenebilir. 2024’ün ilk yarısında 111 milyon dolarlık yatırım hacmiyle Avrupa’da 10. sırada yer alan Türkiye, 1. Lig’de yer almıştır.
Bu analizi paylaş