T.C. İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü’nün tanımına göre “Asayiş suçu; toplumsal olaylar, terör ve ideolojik nedenlerle işlenmiş suçlar, ölümlü veya yaralamalı trafik kazaları dahil trafik suçları ile kaçakçılık ve organize suçlar dışında kalan, teşekkül halinde işlenenler de dahil olmak üzere kişiler ve/veya mal varlığına karşı işlenen suçlar” olarak ifade edilmektedir (T.C. İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü, 2019). Bunlar hırsızlık, yan kesicilik, dolandırıcılık, cinsel suçlar, gasp, suç gelirleri ve cinayet olarak sıralanmaktadır. Bu kısımda narkotik suçlar, trafik kazaları, terör, kaçakçılık gibi suç türleri ve asayiş suçlarının kapsamına giren hırsızlık, dolandırıcılık, cinsel suçlar ve cinayet ele alınarak toplumdaki suç durumu incelenmiştir.
T.C. İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü’nün 2019 yılı kapsamında aylık olarak paylaştığı veriler grafiklerde verilmiştir. Narkotik suçlar bağlamında “TCK 188/3. maddesine göre uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak ülke içinde satma, satışa arz etme, başkalarına verme, sevk etme, nakletme, depolama, satın alma, kabul etme ve bulundurma eylemleri suç olarak düzenlenmiştir” (Doğan, 2022). Şekilde narkotik suç kapsamında yapılan operasyon sayısı, tutuklanan ve gözaltına alınan kişilerin sayıları verilmiştir. Buna göre operasyon en fazla Temmuz ve Mart ayında düzenlenmiştir. Gözaltına alınan kişi sayısının en fazla olduğu aylar Temmuz, Mart ve Ocak ayları olmuştur. Tutuklanan kişi sayısı ise bir yıl içinde 1.500-2.000 arasında değişirken bu sayının en fazla arttığı aylar Ocak, Mayıs ve Şubattır. Ocak ayında operasyon sayısı fazla olmamasına rağmen gözaltına alınan ve tutuklanan kişi sayısı diğer aylara kıyasla fazladır.
Kamunun sağlığına karşı işlenen suçlarda uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanımına dair veriler şekilde verilmiştir. Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alma, kabul etme ve bulundurmanın yüzdesi 61,3’tür. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticaret gibi daha çok uyuşturucu üretimi ve ticareti ile ilgili suçların ise yüzdesi 31,5’tir. Buradan hareketle uyuşturucu kullanımı, uyuşturucu ticareti veya imalatının yaklaşık iki katıdır.
Trafik kazalarına ilişkin istatistiklere baktığımızda kış aylarından yaz aylarına geçişte trafik kazalarında bir artış gözlemlenmektedir. Burada tatil süreci ve şehirler arası yolculukların artması gibi bazı etkenler göz önünde bulundurulabilir. Kazaların sayılarındaki artışa bağlı olarak hayatını kaybeden kişiler de artmıştır. Sadece 2019 yılının aylık verisi paylaşıldığı için EGM’nin verisinden diğer yılların durumlarına bağlı bir çıkarım yapılamamaktadır.
Terörist sayısı ve terörist grupların dağılımlarına ilişkin veriler elde edilmiştir. Buna göre terörist sayısı ocak ayından temmuz ayına kadar sürekli bir artış göstermiş, ağustos ayında ise düşmüştür. Terörist şüphelisi grupların dağılımı ise birbirlerinden farklılık göstermektedir. En fazla şüpheli FETÖ/PYD grubuna aittir, onu takiben PKK/KCK grubu gelmektedir. Şekilde kaçakçılıktan gözaltına alınan ve tutuklanan kişiler verilmiştir. Buna göre kaçakçılıktan gözaltına alınma en fazla ocak, mart ve temmuz ayında gerçekleşmiştir. Kaçakçılıkta ele geçirilen maddelere baktığımızda en fazla ele geçirilen maddeler sırasıyla kaçak sigara, kaçak akaryakıt ve kaçak alkollü içkidir. Özellikle mart ayı, kaçak sigara ve kaçak akaryakıtın en fazla ele geçirildiği ay olmuştur.
Seçilmiş suç sayıları ve kovuşturmaya yer olmadığına dair karar (takipsizlik) verilen davaların yüzdeleri şekilde verilmiştir. Buna göre tüm suçlar içinde en fazla işlenen suçlar; mal varlığına, hürriyete ve vücut dokunulmazlığına karşı işlenmiştir. En az işlenen suçlar ise hayata karşı ve cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlardır. Takipsizlik kararının en fazla verildiği suç türleri ise yüzde 64,9 ile mal varlığına, yüzde 62,8 ile hürriyete karşı işlenen suçlar olmuştur. Takipsizlik kararının en az verildiği suçlar ise yüzde 29 ile kamu sağlığına karşı işlenen suçlardır. Cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlarda takipsizlik kararına ilişkin yüzde 50’ye yakın olan bu yüksek oran oldukça dikkat çekici bir durumdur. İlgi çekici diğer bir durum ise kamu sağlığına ve hayata karşı işlenen suçlar dışındaki diğer suçlarda yaklaşık yüzde 50 ve üzerinde takipsizlik kararı alınmış olmasıdır.
Genel olarak bazı suçların detaylı grafikleri şekillerde verilmiştir. İlk olarak mal varlığına karşı işlenen suçlar, hırsızlık, dolandırıcılık, mala zarar verme, yağma ve diğer başlıklar altındadır. Bu suçların yüzdelerine bakıldığında ise hırsızlık ve dolandırıcılığın en yaygın suçlar olduğu görülmektedir. Hırsızlığın en yaygın olan suç türü olmasına rağmen açılan davaların yüzde 71,5’i takipsizlik ile sonuçlanmaktadır. Diğer bir önemli olan suç türü ise cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlardır. Bunların dağılımına bakıldığında en fazla çocukların cinsel istismarı ve cinsel taciz ile ilgili davaların açıldığı görülmektedir. Çocukların cinsel istismarı ile ilgili açılan davaların yüzde 29,2’sine takipsizlik kararı verilmiştir.
Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararların dava sayılarına oranla en fazla verildiği suç türü de reşit olmayanla cinsel ilişki olmuştur. Burada açılan davaların yüksek bir oran olan yüzde 84,1 ile takipsizlik kararı ile sonuçlandığı görülmektedir. Bu suç için mağdur küçüğün şikayetçi olması gerektiği şart koşulmaktadır. Aynı zamanda şikayetten vazgeçme ile takipsizlik kararının verilmesinin mümkün olduğu belirtilmiştir (Doğan, 2021). Bu nedenle mağdur küçüğün şikayetini geri çekmesi yönünde baskı yapılması vakalarda sıkça gözlenmekte hatta fiziksel ve psikolojik şiddet uygulama veya öldürme ile sonuçlanabilmektedir. Bu hususta çocuğun aile ve yakın çevresinden baskı görmesi göz önünde bulundurulmalı ve çocuğu korumaya alma, şikâyetin geri almasını önleme ve hukuki süreci şaibesiz yürüterek adaleti sağlama gibi çok yönlü adımlar ivedilikle atılmalıdır.
Vücut dokunulmazlığına karşı suçlar şekilde verilmiştir. Burada kasten yaralama yüzde 69,4 oranına sahip olurken taksirle yaralama yüzde 30,5 ile daha düşük bir orana sahiptir. Kasten yaralamanın vücut dokunulmazlığı içinde en yüksek paya sahip olduğu görülmektedir. Aynı zamanda taksirle yaralama suçuna karşı açılan davaların yüzde 88,1’i takipsizlik ile sonuçlanmaktadır.
Sonuç olarak toplumdaki sorunların bir yansıması olan suçların durumu 2019 ve 2020 yıllarına ait verilerden hareketle ele alınmıştır. T.C. İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü’nün 2019 yılında paylaştığı verilerden aylık olarak narkotik suçlar, trafik kazaları, terörist ve kaçakçılık istatistikleri kullanılmıştır. Emniyet Genel Müdürlüğü’nün verilerinde aylık olarak bir yıl içerisindeki dağılım okunabilirken adli istatistiklerde 2020 yılında açılan davalardan hareketle suç dağılımları incelenmiştir. Daha refah, sağlıklı ve güvenilir bir toplum inşa etmek toplumdaki suçların azalması ile mümkündür. Hangi suçların ne kadar sıklıkta işlendiği, açılan davaların nasıl sonuçlandığı genel suç durumuna dair çıkarım yapmayı sağlamaktadır. Aynı zamanda suçların azaltılması yönünde efor sarf edilirken suçların önüne geçmek ve tekrarlanmamasını sağlamak için uygulamaların çeşitlendirilerek sayılarının çoğaltılması gerekmektedir.
Kaynakça
T.C. Adalet Bakanlığı. (2020). Adli istatistikler 2020. 10 Ocak 2022 tarihinde https://adlisicil.adalet.gov.tr/Resimler/SayfaDokuman/22420211449082020HİZMETEÖZELKİTAP.pdf adresinden erişildi.
Doğan, B. (2021, 7 Haziran). Reşit olmayanla cinsel ilişki suçu nedir?. [Blog yazısı]. 11 Mart 2022 tarihinde https://barandogan.av.tr/blog/ceza-hukuku/resit-olmayan-cocukla-cinsel-iliski-sucu-cezasi-nedir.html adresinden erişildi.
Doğan, B. (2022, 20 Şubat). Uyuşturucu madde ticareti suçu nedir?. [Blog yazısı]. 11 Mart 2022 tarihinde https://barandogan.av.tr/blog/ceza-hukuku/uyusturucu-madde-ticareti-sucu-cezasi.html adresinden erişildi.
T.C. İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü. (2019). Suçla mücadele, 2019 yılı verileri. 12 Ocak 2022 tarihinde https://www.egm.gov.tr/# adresinden erişildi.
Bu analizi paylaş