Türk eğitim sisteminde öğrencilerin üniversite eğitimine hazırlanmasında ortaöğretim kurumlarının önemli işlevlerinin olduğunu söylemek mümkündür. Merkezi sınav sistemi aracılığıyla belirlenen taban puanlar ve kontenjan dahilinde kaydolunan bu kurumların müfredatı ortaöğretim kapsamında temel kabul edilen derslerin dışında okul türlerine göre farklılaşabilmektedir. Bu okul türleri Anadolu liseleri, fen liseleri, meslek liseleri ve imam hatip liseleri şeklinde ifade edilebilir.
Bu okul türlerinin sayılarının yıllara göre dağılımına bakıldığında; sırasıyla meslek liselerinin ve Anadolu liselerinin nicelik olarak önde olduğu görülür. Kontenjan ve puan sınırlandırmasından ötürü bu okulları tercih eden öğrenci nüfusunun fazlalığı bu okulların sayıca fazla olmasını açıklamaktadır. Son altı yıl içerisinde bu okul türlerinde ve öğrenci sayılarında ciddi değişimler olmadığı söylenebilir. Fen liseleri ve bu liselerde eğitim gören öğrenci sayısı diğer okullarla kıyaslandığında sıralamanın en altında yer almaktadır. Fen liselerine eğitim gören öğrencilerin sayısı meslek liselerinde öğrenim gören öğrencilerin yüzde 6’sıdır. Fen liselerinin sayılarının diğer okullarla kıyaslandığında daha az olması bununla yakından ilişkilidir.
Ortaöğretimden mezun olan öğrencilerin okul türlerine göre dağılımına bakıldığında; 2016-2017 eğitim-öğretim döneminden itibaren Anadolu lisesi ve fen lisesinin de içinde bulunduğu genel ortaöğretimden mezun olan öğrenci sayısının yükselişe geçtiği görülür. Mesleki ve teknik ortaöğretimden mezun olan öğrenci sayısı ile genel ortaöğretimden mezun olan öğrenci sayısı arasındaki makasın süreç içerisinde istikrarlı bir biçimde açıldığı söylenebilir. Nitekim ortaöğretim mezunları içerisinde mesleki ve teknik liselerden mezun olan öğrencilerin oranına bakıldığında istikrarlı bir azalışın yaşandığı görülür. 2015-2016 eğitim-öğretim döneminde 52,19 ile mezunların yarısını mesleki ve teknik ortaöğretim öğrencileri oluştururken, 2020-2021 eğitim-öğretim dönemine gelindiğinde bu oran yüzde 43 azalma ile 29,65’e düşmüştür.
Söz konusu ortaöğretim kurumlarından mezun olan öğrencilerden herhangi bir lisans programına kayıt olanların seyrine bakıldığında sırasıyla Anadolu liseleri ve meslek liselerinden mezun olan öğrencilerin başı çektiği görülür. Ancak elbette bu söz konusu meslek türlerinde eğitim gören öğrenci nüfusunun fazla olmasıyla yakından ilişkilidir. Bu sebeple bu okul türlerinden mezun olan öğrencilerden bir lisans programına kayıt olanların oranına bakmak daha sağlıklı analiz yapmakta yardımcı olacaktır.
Mezun verdiği öğrencilerden bir lisans programına kayıt olanların oranının en fazla olduğu okul türünün fen liseleri olduğu görülür. Fen liselerini Anadolu liseleri ve imam hatip liseleri takip eder. Ancak görüleceği üzere grafikte yer alan lise türlerinden mezun olan öğrencilerin oranı istikrarlı bir azalış seyri göstermektedir. Bu durumun son yıllarda özel ortaöğretim kurumlarının ve proje okulların sayısının artış göstermesiyle ilişkili olduğu söylenebilir. Nitekim 2015 yılında bir lisans programına yerleşen fen lisesi mezunlarının oranı 59,12 iken, 2021 yılına gelindiğinde bu oran yüzde 25 azalarak 44,02 olmuştur.
Sonuç olarak Türk eğitim sistemi içerisinde ortaöğretim kurumlarının türlerinin, sayılarının, mezun verdiği ve bir lisans programına yerleşen öğrenci sayısının seyri çok büyük olmamakla birlikte belli değişikliklere maruz kaldığı ifade edilebilir. Bu analiz kapsamında yalnızca resmi ve hem okul sayısı hem de öğrenci sayısı bakımından ilk dört sırada yer alan okul türleri değerlendirilmiştir. Ancak belirtilmelidir ki; bu okul türlerinin dışında özel ortaöğretim kurumları da dahil olmak üzere birden fazla ortaöğretim birimi bulunmaktadır.
Bu analizi paylaş