Türkiye'nin Kültürel Diplomasi Ağı: Yunus Emre Enstitüsü

Türkiye’de kültür diplomasi ağı devlet destekli kurumlar ve özel sektör kuruluşları olmak üzere iki temel kaynaktan oluşmaktadır. Türkiye’deki TV programları, özel şirketler tarafından üretilip yurtdışına ihraç edilmeleri sebebiyle özel sektör altında incelenir. Devlet destekli kurumların kültürel diplomasiye ayırdığı bütçe ve bu alanda yaptıkları faaliyetlerin değerlendirilmesi bakımından Yunus Emre Enstitüsünün incelenmesi istifadeli olacaktır.  Çünkü Devlet destekli kurumları arasında önceliği olan Türkiye’nin temel kültürel diplomasi kuruluşu Yunus Emre Enstitüsüdür. Bu enstitü, 2007 yılında kurulmuş, 2009 yılında aktif faaliyetlerine başlamış bir ‘kamu vakfıdır’. Vizyonu, “Dünyanın her yerinde Türkiye ile bağ kuran ve Türkiye’ye dost insan sayısını artırmak”, misyonu ise “Türkiye’nin uluslararası alanda bilinirliğini, güvenilirliğini ve itibarını artırmak” olarak ifade edilmiştir.. Yurt dışında 2020 yılı itibariyle 62 adet aktif şubesi bulunan enstitü, 31 ülkeden 376 kurum ve kuruluş ile iş birliği içinde çalışmaktadır. 

Açılan Yunus Emre Enstitüleri partnerlik ve şube açma konusunda 2011-2014 yılları arasında en parlak dönemini yaşamıştır. 2014 yılında itibaren şube sayıları azalma eğilimi göstermiştir. En son 2020 yılında sadece 2 şube açılmıştır. Yıldızla işaretli şubeler ise açılmış olup henüz faaliyet gösteremeyen şubelerdir. 

Yunus Emre Enstitüsü’nün faaliyet alanları başlıca şu dört alanda toplanabilir: Türkçe Öğretimi, Kültür Sanat, Bilim ve Akademi ve Kültürel Diplomasi. Enstitünün yurt dışı ofislerinde gerçekleştirdiği faaliyet sayıları yıllara göre değişiklik göstermiştir. Kültür sanat faaliyetleri enstitünün en büyük bütçe kalemlerinden birini oluşturmuştur. Klasik Türk müziği, Anadolu Halk müziği konserleri enstitünün hitap ettiği ülkelerde en çok ilgi gören etkinliklerinden biridir. 

Yunus Emre Enstitüsü seneler içerisinde faaliyetlerine baktığımızda 2009’dan 2019 yılına kadar sürekli bir artış mevcuttur. 2009 yılında 15 olan faaliyet sayısı en son 2019 yılında 942 olarak tespit edilmiştir. Bu faaliyetlerin %57,3’lük kısmını sergiler, konferanslar, sanat dalı kursları (ebru, hat, tezhip, müzik kursları vs.), film gösterimleri, özel gün kutlamaları ve konserler oluşturmaktadır. Geri kalan başlıca aktiviteler ise festivaller, atölyeler, kitap tanıtımları, fuarlar, söyleşiler, sahne ve görsel sanatlar, sosyal etkinlikler, sempozyum ve yarışmalar, mutfak etkinlikleri, organizasyonlar, dans ve halk oyunları, seminerler, masterclass’lardır (Faaliyet Raporu, 2018).

Enstitünün diğer bir faaliyet kalemini Türkçe eğitimi oluşturmaktadır. Enstitüde genel Türkçe dil kurslarına ek olarak, iş Türkçesi, çocuklar için Türkçe dersleri, basın ve medya Türkçesi gibi daha özel konulu kurslar da düzenlenir. Türkçe diline olan ilgi son yıllarda artmıştır. Türkçe kurslarına katılan öğrenci sayısı 2009 yılında 219 iken 2014’te 9256, 2019’da 15.271’i bulmuştur. 2019 ve 2020 yıllarındaki projeler incelendiğinde, Enstitünün başlıca projeleri incelendiğindekadim Anadolu mutfağının dünyaya tanıtılması son yıllarda göçmen krizleri ve Avrupa’da yükselen ırkçılık ve İslamofobi konularını pek çok önemli husus mevcuttur (Yunus Emre Enstitüsü, 2020). Genel olarak Yunus Emre Enstitütüsü’nün kültürel diplomasi ağı oluşturmada önemli bir örnek olarak konumlandığı belirtilebilir. Enstitüsü 2009 yılından itibaren münferit yerlerde faaliyet göstermeye devam etmiş. 2013-2014 yıllarına kadar açılan merkez sayıları yükselişteyken bu tarihlerden günümüze açılan merkez sayıları düşüşe geçmiştir. Buna rağmen faaliyet sayıları ve Türkçe kursuna katılan kursiyer sayıları 2019 yılına kadar artmaya devam etmiştir.

Kaynakça 

Yunus Emre Enstitüsü (2019). https://www.yee.org.tr/tr/ haber/yunus-emre-enstitusunden-ezher-universitesine-ilk-turkce-kutuphane-0.  15.09.2020 tarihinde erişildi. 

Yunus Emre Enstitüleri Faaliyet Raporu (2018). https://yee.org.tr/tr/yayinlar?k=23 adresinden erişildi. 

Not: Bu analiz yazısı Geleceğin Türkiyesinde Kültür Politikaları raporundan hareketle kaleme alınmıştır.