Hanehalkı tüketim harcamaları arasında öncelik sıralaması hane gelirine bağlı doğrudan değişkenlik gösteren tatil bütçesi, tatil tercih ve alışkanlıklarının başlıca belirleyenleri arasındadır. Buna göre çoğunlukla turizm alanında ortaya konan araştırmalarda gelir düzeyi ile yaş, cinsiyet, eğitim seviyesi ve medeni durum gibi sosyo-demografik faktörlerin satın alma davranışında, boş zaman değerlendirme biçimlerinde ve rekreatif faaliyetlerde etkili olduğu görülmüştür (Davras, 2016, s. 130). Örneğin, yaş ilerledikçe turizm etkinliklerine katılma eğilimi azalırken, daha pasif ve sakin aktivitelere yönelim artmaktadır. Benzer şekilde, çocuklu ailelerin tesis seçiminde ebeveyn dostu bir organizasyon benimseyen mekanları tercih etmeleri de şaşırtıcı olmayacaktır (Davras, 2016).
Kişinin eğitim seviyesi tatil anlayışını, duyarlılıklarını ve beklentilerini biçimlendirirken, bilhassa Türkiye gibi geleneksel değerlerin ön plana çıkarıldığı toplumlarda kültürel bağlar da bu konuda yönlendirici olmaktadır. Bu doğrultuda Batman (2013) kültürün alt bileşenleri olarak ele aldığı din ve inancın Almanya’daki Türk vatandaşlarının tatil tercihleri üzerinde etkisi olup olmadığını araştırmıştır. Neticede bahsedilen grubun tatil ve iş tercihlerinde etkili beş boyut tespit eden Batman bunları kültürel yakınlık, dini görüşler, tesislerin uyguladıkları politikalar, plan-programlar ve yerel unsurların çekiciliği olarak sıralamıştır. Ayrıca çalışma kapsamında yukarıda değinilen noktalara paralel şekilde cinsiyet farklılıklarının, ortalama gelirin ve katılımcıların dini inançlarının tatil tercihleri üzerinde belirleyici olduğu bulgusuna ulaşılmıştır (Batman, 2013).
Türkiye’de bireylerin yaptıkları seyahatler amaçlarına göre incelendiğinde yakınları ziyaret maksatlı seyahat sayısının belirgin biçimde öne çıktığı görülmektedir. Toplamın büyük bir çoğunluğunu oluşturan yakın ziyaretleri, birçok pratik gibi tatil alışkanlıklarının da ülkemizdeki baskın aileci ve toplulukçu perspektiften bağımsız değerlendirilemeyeceğinin göstergesidir. Bununla beraber, yakınları ziyaretten sonra gelen en yaygın seyahat motivasyonları gezi/eğlence/tatil ve sağlıktır.
Ancak verilere bakıldığında 2019’dan 2020’ye tüm tatil türleri için seyahat sayılarında radikal bir düşüş gözlemlenmiştir. Buna göre en şiddetli düşüş toplantı, kurs, konferans ve seminer amacıyla yapılan seyahatlerin sayısında yaşanmıştır. Bahsedilen etkinliklerin salgın nedeniyle iptal edilmesi veya çevrim içi ortamlara taşınması böyle bir tablonun açıklayıcı faktörü olabilir. Ayrıca salgının yarattığı korku ve endişe ortamı bireylerin otel veya tatil köyü gibi kalabalık, iç içe ve virüsün yayılmasına zemin hazırlayacak mekanlardan kaçınmasını beraberinde getirmiştir. Araştırmacılar, salgın sonrası dönemde de belli bir müddet devam edecek bu kaygılar nedeniyle tatil tercihlerinin doğa temelli turizm (Özdemir ve Yıldız, 2020, s. 1101) imkanları dahilinde gelişebileceğini ön görmüşlerdir.
Kaynakça
Batman, O. (2013). Kültürün Turist Tercihleri Üzerine Etkileri: Almanya’da Yaşayan Türkler Üzerine Bir Araştırma. İşletme Bilimi Dergisi, 1(1), 1-15.
Davras, G. M. (2016). Göller bölgesindeki yerel halkın sosyo-demografik özelliklerinin turizm alışkanlıkları üzerindeki etkisi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(16), 127-148.
Özdemir, L. D. M. A. ve Yıldız, L. D. S. (2020). How covid-19 outbreak affects tourists’ travel intentions? A case study in Turkey. Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, 6(32), 1101-1113.
Bu analizi paylaş