2025 Merkezi Yönetim Bütçe Harcamaları (2024-2025)

Tabloda izlenen verilere göre 2025 yılı bütçe giderleri bir önceki yıla göre %35,7 oranında artış göstermiştir. Faiz giderleri, %61,7’lik değişim oranıyla bütçedeki en yüksek artış kalemini oluşturmaktadır; 1 trilyon 950 milyar TL olarak gerçekleşerek kamu kaynaklarının önemli bir kısmının borç servisine ayrıldığını teyit etmiştir. Bu durum, borçlanma maliyetlerinin bütçe üzerindeki yükünün önemli ölçüde arttığına işaret etmektedir. Sermaye giderlerinde %42,3’lük bir artış yaşanırken, sermaye transferlerinde -%43,8 oranında ciddi bir azalış görülmektedir. Bu keskin düşüş, doğrudan yatırım yerine farklı finansal modellerin tercih edildiğini veya belirli projelerin tamamlandığı anlamına gelebilir. Personel giderleri (%36,3) ve SGK devlet primi giderlerindeki (%36,8) artışlar, genel bütçe artışıyla paralel bir seyir izlemektedir. Personel giderleri, 3 trilyon 475,5 milyar TL ile bütçenin en ağır yüklerinden biri olmaya devam etmiştir. Cari transferler ise 5 trilyon 813,4 milyar TL seviyesine ulaşarak toplam bütçe harcamalarının yaklaşık %40’ını temsil etmiştir. 2025 yılı bütçe gerçekleşmeleri içinde cari transferler hem hacmi hem de kapsadığı sosyal ve kurumsal yükümlülükler açısından merkezi bir rol oynamaktadır. Bu harcama grubu içinde en dikkat çeken kalem, 2 trilyon 316,8 milyar TL ile hazine yardımları olmuştur. Sosyal güvenlik açıklarının finansmanını ve emeklilere yönelik ek ödemeleri de içeren bu kalem, bütçe üzerindeki sosyal yükün boyutunu somutlaştırmaktadır. Mahalli idarelere aktarılan kaynakları temsil eden paylar ise 1 trilyon 658,8 milyar TL ile bütçenin yerel hizmetleri finanse etme kapasitesini yansıtan bir diğer önemli kalemdir. Transferlerin diğer önemli bileşenlerini oluşturan tarımsal destekleme ödemeleri ve hanehalkına yapılan transferler, gelir adaletini sağlama ve sektörel sürdürülebilirliği koruma hedefleriyle doğrudan piyasaya nakit akışı sağlamaktadır. Bu harcama yapısı, kamu maliyesinde esneklik kaybına işaret etmektedir. Personel ve transfer harcamalarının bütçe içindeki baskınlığı, kamu yatırımları ve teknolojik dönüşüm projeleri için ayrılan sermaye giderlerinin kısıtlı kalmasına neden olmaktadır. Sürdürülebilirlik odaklı bir kamu maliyesi adına, bu katı harcama yapısının verimlilik esaslı bir rasyonalizasyon sürecinden geçmesi gerekmektedir.