Salgın Döneminde Türkiye'de Uzaktan/Çevrimiçi Eğitim

Tüm dünyaya yayılan COVID-19, sağlık, ekonomi, siyaset ve eğitim gibi birçok alanı etkilemiştir. Özellikle virüsün toplu ortamlarda birçok insana bulaşma özelliğinden dolayı cami, okul, park, iş yerleri gibi insanların toplu bulundukları ortamlar yasaklanmıştır. Yüz yüze toplantılar ve dersler çevrimiçi ortama aktarılmıştır. Eğitimin çevrimiçi ortama aktarılması öğrenci, öğretmenler ve velilerin sağlık şartları için zaruri bir durumdur.  Bunun yanı sıra alınan eğitimin niteliği, internete erişim, internete bağlanma cihazları açısından incelenmesi gereken birçok boyutu da kendi içerisinde barındırmaktadır.  

Millî Eğitim Bakanlığı’nın 2020 Yılı İdare Faaliyet Raporuna göre, 23 Mart 2020 tarihinden itibaren uzaktan eğitime başlanmıştır. Eğitim Bilişim Ağı (EBA) üzerinden ilkokul ve ortaokul öğrencilerine uzaktan eğitim sağlanmıştır. Bu kapsamda 2.358 ders videosu ve 221 ders dışı etkinlik videosu hazırlanmıştır. EBA TV üzerinden yayınlar TRT EBA TV ilkokul, ortaokul, lise kanallarından yapılmıştır ve bu yayınların süresi toplam 2.516 saattir (MEB, 2021, s. 134). 

Çocukların internete bağlandıkları cihazların 2013 ve 2021 yılları itibarıyla verildiği grafikte 2013 yılında yüzde 76,6 oranında masaüstü bilgisayar kullanılırken 2021 yılında bu oran yüzde 27,2’ye düşmüştür. Tablet bilgisayar ile internete bağlanma 2013 yılında yüzde 7,3 iken 2021 yılında bu oran yüzde 57,2 olmuştur.  Dizüstü bilgisayarlarla internete bağlanılan cihazlar ise yüzde 34’ten yüzde 47,4’e yükselmiştir. Buradan hareketle masaüstü bilgisayarlar yerine tablet bilgisayarların 2021 yılında internete bağlanmak için daha fazla tercih edildiği söylenebilir. 

6-15 yaş arasındaki çocukların interneti kullanım amaçlarının verildiği grafikte 2021 yılında yüzde 86,2 çevrim içi derse katılma, yüzde 83,6 ödev veya öğrenme amaçlı internete başvurma amaçları ön plana çıkmıştır. İnternet, yüzde 66,1 oranında oyun oynama veya oyun indirme, yüzde 55 oranlarında internet üzerinden sesli veya görüntülü konuşma ve mesajlaşma amaçları doğrultusunda kullanılmıştır. İnternet kullanımının en az olduğu amaç ise yüzde 9,1 ile internet üzerinden alışveriş yapma olarak belirlenmiştir. Genel olarak internette çevrim içi derse katılma, ödev yapma gibi faaliyetlerin 2021 yılında pandemi etkisiyle de oldukça yaygınlaştığı görülmektedir. Bu kullanımın yanı sıra oyun oynama, mesaj veya sesli konuşma gibi sosyal ve eğlendirici faaliyetler de yaygın olarak yapılmaktadır. 

İnternet kullanım amaçlarına ek olarak 6-15 yaş arasındaki çocukların haftalık ortalama internet ve bilgisayar kullanma süreleri verilmiştir. Buna göre haftalık ortalama ders içi bilgisayar kullanım süresi kız öğrencilerde 13 saat iken erkek öğrencilerde 12 saat 36 dk. olarak tespit edilmiştir. Ders dışı bilgisayar kullanım süresi ise kız öğrencilerde 4 saat 44 dk. iken erkek öğrencilerde 6 saat 46 dk. olarak belirlenmiştir. Ders dışı haftalık ortalama internet kullanım süresi ise kız öğrencilerde 6 saat 11 dk. iken erkek öğrencilerde 7 saat 43 dk. ve ders içi internet kullanım süresi kız öğrencilerde 12 saat 57 dk. iken erkek öğrencilerde 11 saat 56 dk. olarak belirtilmiştir. Grafiğe genel bir çerçeveden bakılacak olunursa ders içi internet ve bilgisayar kullanımı kız öğrencilerde erkek öğrencilerden daha fazladır. Ders dışı internet ve bilgisayar ve internet kullanımı ise erkek öğrencilerde kız öğrencilerden daha fazladır. 

EBA ve EBA Akademik Destek kullanıcılarının toplam sayıları verilmiştir. 7.383.213 öğrencinin aktif olarak EBA’yı izlediğine dair bir veri bulunmaktadır. Burada MEB’in 2020/21 yılı resmi istatistiklerinde resmi okullarda 15.194.574, özel okullarda 1.310.605 öğrenci bulunduğu görülmektedir. Özel okulları hesaba katmadığımızda dahi yaklaşık olarak öğrencilerin yüzde 50’si aktif olarak EBA TV’yi takip etmemektedir. Ayrıca ders süresinin 20 dakikaya düşmesi ve eğitimin standardize edilmiş formatta bütün öğrencilere sunulması eğitimin niteliğini azaltmıştır. Dolayısıyla öğrencilerin yüzde 50’sinin EBA’yı aktif olarak izlemiş olmalarını bir başarı olarak görmemek gerekir. İlerleyen dönemlerde pandeminin eğitime olumsuz etkisinin öğrencilerin başarı seviyelerindeki düşüşten ve sosyoekonomik durumu alt seviyelerde olan öğrencilerin eğitimde geride kalmalarından belirgin bir şekilde görüleceği tahmin edilmektedir.

Kaynakça 

MEB. (2021, Mart) 2020 yılı idare faaliyet raporu. 29 Kasım 2021 tarihinde https://sgb.meb.gov.tr/www/meb-2020-yili-idare-faaliyet-raporu-yayinlanmistir/icerik/409 adresinden erişildi. 

T.C. Milli Eğitim Bakanlığı (2020, Haziran). Türkiye uzaktan eğitim istatistikleriyle dijital dünyanın listelerini zorladı. 30 Kasım 2021 tarihinde https://www.meb.gov.tr/turkiye-uzaktan-egitim-istatistikleriyle-dijital-dunyanin-listelerini-zorladi/haber/21158/tr adresinden erişildi.