Uluslararası Düzeyde Yükseköğretimde Brüt Okullaşma Oranı (%, 1970-2024)

Ülke verisine uluslararası bağlamda bakıldığında, yükseköğretimde büyümenin Türkiye’ye has olmadığı, 2000 sonrasında dünya-tarihsel bir özellik sergilediği görülebilir. 2000 ile 2024 yılı kar- şılaştırıldığında brüt okullaşma dünya ortalamasında iki kattan fazla artmıştır. 1971 yılında Türki- ye’nin brüt yükseköğretim okullaşma oranı %4,9 iken AB ortalaması %18, OECD ortalaması ise %23 düzeyindeydi (World Bank, 2026a). 2010 sonrasında Türkiye’de brüt okullaşma hızla yüksel- miş ve AB ortalamasını yakalamıştır. Ancak bu artışın temel kaynağı, iki yükseköğretim öğrenci- sinden birini barındıran açık öğretim programlarıdır. Yarım asırlık bir zaman ölçeğinden bakıldığında, 1990 yılında Türkiye’de bu oran %12,3 iken dünya ortalaması %13,5, AB ortalaması %29,3, OECD ortalaması ise %37,3 düzeyindeydi. Türkiye dünya ortalamasına yaklaşırken gelişmiş ekonomilerin düzeyine yaklaşmaktan halen uzaktaydı. Açık ve uzaktan öğretim sistemindeki aşırı genişlemeyle bağlantılı olarak yükseköğretim brüt okullaşma oranı dünya ortalamasının da oldukça üzerinde görünmektedir. Açık öğretimin sistem içindeki olağandışı oranı bu on yıllar boyunca doğallaşmış ve tartışılmadan bırakılmıştır.Bu anlamda Güney Kore ile yapılacak bir karşılaştırma aydınlatıcıdır. 1971’de yükseköğretim brüt okullaşma oranı %7 düzeyinde olan Güney Kore, 1997’de %70, bugün %106 düzeyindedir. Türki- ye’nin oranları kitleselleşme politika adımları bakımından yaklaşık 20-25 yıl gecikmeli bir görü- nüme sahiptir.